نوروز، از جشن‌هاي باستاني ايرانيان است که امروزه در محدوده جغرافيايي ايران زمين يعني در کشورهاي ايران، آذربايجان، افغانستان، تاجيكستان، تركمنستان، ازبكستان، قرقيزستان، قزاقستان و و بخش‌هاي کردنشين کشورهاي عراق و تركيه و سوريه، در روز اول فروردين  هرسال برگزار مي‌شود. برگزاري جشن نوروز همچنين در زنگبار واقع در افريقاي شرقي که در قديم سکونتگاه ايرانيان مهاجر بوده رواج دارد.

عده زيادي فرق ميان نوروز و لحظهٔ تحويل سال نو را درست نميدانند. تعريف درست نوروز نخستين روز سال در تقويم ايراني است يعني يکم فروردين ماه و يا روز اورمزد از ماه فروردين. لحظهٔ آغاز نوروز درست پس از نيمه شب است و اين يک لحظهٔ «تقويمي» است. لحظهٔ تحويل سال يک واقعه يا لحظهٔ «طبيعي» است و زمان آن مي‌تواند ساعت‌ها با لحظهٔ آغازين روز يکم فروردين فاصله داشته باشد. بنابراين، لحظهٔ تحويل سال در سراسر جهان يکيست، ولي لحظهٔ آغاز نوروز (يکم فروردين) نسبي است، نسبت به خط استاندارد زمان بين المللي که سابقا به خط «گرينويچ» مشهور بود و هنوز هم اکثر مردم آن را به همين نام ميشناسند.

از جشن‌هاي متعددي که در ايران باستان مرسوم بوده، يا از جشن‌هاي اندکي که از آن عهد به يادگار مانده، هيچ يک به طول و تفصيل نوروز نيست. نوروز جشني است که يک جشن کوچک‌تر (چهارشنبه سوري) به پيشواز آن مي‌آيد و جشني ديگر (سيزده به در) به بدرقه آن. و نماد آن انداختن سفره هفت سين است.

نوروز در گذشته داراي آداب چندي بوده است که امروز تنها برخي از آنها برجاي مانده و پاره‌اي در دگرگشت‌هاي زمانه از بين رفته‌اند. از رسم‌هاي بجا مانده يکي راه افتادن حاجي فيروز است.

خانه تکاني از ديگر آئين‌هاي نوروز است. ده پانزده روز مانده به نوروز (سال نو)خانه تکاني شروع مي‌شود. در اين آئين، همه وسايل خانه گردگيري و شستشو مي‌شود و پاک و پاکيزه مي‌گردد.

چنان زواياي خانه را مي‌‌روبند که اگر تا يک سال ديگر هم آن زوايا از چشم خانم خانه پنهان بماند يا فرصت پاکيزه سازي آنها به دست نيايد، قابل تحمل باشد.

وسواس براي اين پاکيزه سازي تا به حدي است که در و ديوار خانه اگر نه هر سال، هر چند سال يکبار نقاشي مي‌شود.

پس از خانه تکاني، نوبت سبزه کاشتن مي‌شود. مادران حدود يک هفته مانده به نوروز، مقداري گندم و عدس و ماش و شاهي در ظرف‌هايي زيبا مي‌‌ريزند و خيس مي‌دهند تا آهسته آهسته برويد و براي سفره نوروزي آماده گردد.

کاري که پس از شکل گيري روش‌هاي جديد ارتباطي مانند نامه‌نگاري، يا شکل جديدتر آن نامه‌هاي الکترونيکي رواج يافته، ارسال کارت شادباش است؛ يک هفته پيش از آغاز سال نو، زمان ارسال کارت‌هاي شادباش فرا مي‌رسد، فرستادن کارت شادباش براي همه دوستان و آشنايان، و اقوامي که در ديگر کشورها يا شهرها زندگي مي‌کنند، البته کاري پسنديده است، امروزه و بعد از رواج تلفن بيشتر به يک تلفن براي گفتن تبريک سال نو پس از تحويل سال بسنده مي‌کنند.

ديد و بازديد رفتن تا پايان روز ۱۲ فروردين ادامه دارد. اما معمولاً در همان صبح نوروز به ديدن اقوام نزديک، مانند پدر و مادر، پدر بزرگ و مادر بزرگ، پدر و مادر زن يا شوهر، عمه، عمو، خاله، دائي و... مي‌‌روند.

روزهاي بعد نوبت اقوام دورتر فرا مي‌‌رسد و سر فرصت به ديگر اقوام و دوستان سر مي‌‌زنند و ديدارها تازه مي‌کنند. حتي اگر کساني در طول سال به علت کدورت‌هايي که پيش آمده از احوال پرسي يکديگر سر باز زده باشند، اين روزها را فرصت مغتنمي براي رفع کدورت مي‌‌شمارند و راه آشتي و دوستي در پيش مي‌‌گيرند